Creativiteit; hoe haal jij het naar boven?

Geschreven door Kenneth Smit redactie, 20 januari 2017
KS_20170119_creativiteit_linkpost


Hoe zorg jij dat jouw bedrijf voorop loopt op het vlak van kwaliteit, dienstverlening, slimme producten of juist service? Door innovatie toch? En wat is cruciaal om innovatief te kunnen zijn? Creativiteit! Een van de meest ongrijpbare begrippen in ons professionele leven. Veel bedrijven klagen over een tekort aan creativiteit in hun team. Een tekort aan medewerkers die dagelijks op zoek gaan naar nieuwe mogelijkheden en kansen zien in alles wat er rondom hen gebeurt. De beste vernieuwingen starten, zoals bekend, vaak bij individuele acties van werknemers. Sommige bedrijven, zoals Google, ruimen er zelfs tijd voor in om medewerkers creatief te laten zijn. Hoe kan je die nu juist stimuleren? En klopt het wel dat je een gebrek aan creatieve medewerkers hebt of worden de juiste omstandigheden niet gecreëerd?

Wat is creativiteit eigenlijk?

Om over het onderwerp te kunnen praten, moeten we eerst goed begrijpen wat creativiteit eigenlijk is. Het is namelijk een van de meest ongrijpbare begrippen in de managementretoriek. Van Dale geeft aan dat creativiteit staat voor ‘scheppend vermogen’. Maar ook dat is nog altijd erg breed. Vaak omschrijven we creatieve mensen als mensen die uit het niets met een idee kunnen komen. Als dat je omschrijving van creativiteit is, dan zijn er inderdaad maar weinig medewerkers die op dat vlak een voldoende scoren. Mensen die ideeën uit hun mouw schudden zijn dun bezaaid. Echter, in onze ogen is creativiteit veel breder. Het gaat om het bedenken EN creëren van iets nieuws/nuttigs. Dat kan dus ook een kleine verbetering van een proces of product zijn. Of, het op een juiste manier daadkrachtig uitvoeren van een bestaand idee. Kortom, creativiteit is niet enkel het idee, maar ook de realisatie daarvan. In vrijwel alle gevallen is het binnen een bedrijf dan ook niet het individu dat creatief is, maar juist een team. Ieder heeft daarin zijn/haar eigen creatieve rol.

Aangeboren of te oefenen?

Wanneer we creativiteit omschrijven als het ‘uit de mouw schudden’ van ideeën, dan is creativiteit aangeboren en absoluut niet te leren. De beste innovaties ontstaan echter in teamverband, niet bij 1 creatief individu. Vaak behandelen we creativiteit als iets intuïtiefs, ongrijpbaars, gevoelsmatigs en daarom niet te sturen in processen of te oefenen. Dat is echter niet juist. Creativiteit kan wel dergelijk middels een proces tot stand komen en kan wel degelijk beoefend en geoefend worden. Hoe? Dat gaan we je uitleggen.

Het creatieve proces

Creativiteit kan dus tot stand komen in een creatief proces, waar meerdere mensen samen op zoek gaan naar verbeteringen/innovaties. Al bijna 100 jaar geleden werd het creatieve proces beschreven door dhr. Wallas (1926), die daarmee de grondlegger werd van het klassieke fasemodel voor een creatief proces. Sinds die tijd is het creatief proces continu verder ontwikkeld. Wij houden erg van de cyclische indeling, waarbij je het proces onderverdeelt in 4 fases, die continu gereflecteerd worden:

Opdracht en oriëntatie

Creativiteit is een proces waarbij je ‘out of the box’ wil kunnen denken. Echter, het is een feit dat creativiteit sterk wordt vereenvoudigd door een concrete opdracht waarop men zich kan oriënteren. We kennen allemaal de brainstormsessies op kantoor, waarbij iedereen wat glazig voor zich uit zit te staren. Vaak komt dat door en gebrek aan sturing/richting. Brainstormen over een ‘nieuw idee om ons product te verbeteren’ is zo breed, dat onze hersens er niet concreet en open over na kunnen denken. Zorg dus voor een tijdige (vooraf toegestuurde) briefing voor de creatieve sessie, waarbij je een zo concreet en afgebakend mogelijke opdracht omschrijft.

Onderzoek

De onderzoeksfase begint, net als de oriëntatie, individueel. Er heeft dus nog geen sessie plaatsgevonden. Na het ontvangen van de briefing moet het geheel namelijk eerst ‘inzinken’. Dit wordt ook wel de incubatietijd genoemd. Een periode van rust, waarin de teamleden de tijd hebben de briefing tot zich te nemen en rustig een en ander op een rij te zetten. Deze voorbereidende stap is cruciaal, omdat pas dan de teamleden goed voorbereid aan de sessie beginnen. Als de sessie eenmaal begint, dan hebben je teamleden als het goed is al een aantal gedachtegangen op een rij voor zichzelf en komt de brainstorm veel eenvoudiger los.

Uitvoering

Na de creatieve sessie, of sessies, dienen de ideeën te worden samengevat. Stel 1 iemand aan, de projectleider bijvoorbeeld, die dit voor zijn/haar rekening neemt. Pas als er een concrete uitwerking is, inclusief de interne gevolgen voor de organisatie, kan de uitvoering starten. Er dient bij de uitvoering goed gekeken te worden naar de vakspecifieke kennis en vaardigheden die nodig zijn. Heb je die al binnen je team, dan is het zo gebeurd, maar wellicht moet er nog bijgeschoold worden of moeten capaciteiten extern ingewonnen worden.

Evaluatie

Wanneer de gekozen innovaties/ideeën geïmplementeerd zijn, is het tijd voor de evaluatie. Een onderdeel dat vaak vergeten wordt, waardoor soms niet duidelijk is of het creatieve proces ook daadwerkelijk heeft geleid tot een verteberde situatie. Leerpunten worden geformuleerd en meegenomen in de opdracht voor het volgende creatieve proces.